شکل گیری علم اسلامی

شکل‌گیری علم اسلامی (The Making of Islamic Science) از جدیدترین آثار اقبال است که تاکنون به زبان دیگری منتشر نشده است. کتاب را اولین بار انتشارات Greenwood در لندن در سال ۲۰۰۷ منتشر کرد و انتشارات Islamic Book Trust در سال ۲۰۰۹، همراه با بخش ضمیمه‌ای که در ترجمهٔ فارسی با عنوان «سخن پایانی» آمد، در مالزی بازنشر کرده است.

این کتاب برایمان داستان شکل‌گیری یا فرایند ساختن سنت علمی اسلامی و رابطه‌اش با اسلام را می‌گوید؛ دینی که تمدنِ خاصی را خلق کرد که آن تمدن متکی بر جهان‌بینی قرآنی بود. این داستان از دیدگاه‌های مختلفِ جامعه‌شناختی تا تاریخی و متافیزیکی تا علمی روایت می‌شود.

نزدیکی حوزهٔ پژوهشی نویسنده در این کتاب با سنت‌های فکری رایج در ایران، مخصوصا سنت‌های فلسفی، فقط به آثار سده‌های هشتم تا شانزدهم میلادی منحصر نمانده و او به نویسندگان معاصر ایران، مانند استاد مرتضی مطهری و آیت‌الله حسن‌زادهٔ آملی نیز اشاره کرده است. به‌علاوه نیازی به گفتن نیست که مسئلهٔ اصلی اقبال در این کتاب، یعنی شکل‌گیری یا ساختن علم اسلامی، مطابق با یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های پژوهشی ایران در دههٔ گذشته است. دغدغه‌ای که با عناوین مختلفی مثل «تحول در علوم انسانی» یا «علم دینی» و گاه «اسلامی‌سازی علوم» به رغم تفاوت هایی که با هم دارند مطرح شده است.