اخلاق بازجویی

معرفی کتاب اخلاق بازجویی
«بازجویی» واژه‌ای است که در دنیای مجازی و حقیقی امروز زیاد با آن برخورد کرده‌ایم. چه در فیلم‌ها و قصه‌ها و سریال‌های تلویزونی و چه در اخبار داخلی و خارجی. با وجود اشاره‌های فراوان به موضوع بازجویی در رسانه‌های مختلف، تقریبا هیچ جا به موضوع اخلاق در بازجویی اشاره‌ای نشده‌است؛ موضوعی که زیر مجموعه مباحث داغ حقوق بشر است.
مجرمان بر چه اساسی شکنجه می‌شوند؟ آیا کسانی که به اتهام قتل، همکاری در جرایم اقتصادی و امنیتیِ ملی و بین المللی بازجویی و شکنجه می‌شوند حقوقی هم دارند؟ اگر این‌چنین است، این حقوق چیست؟ آیا کسانی که از مجرمان خطرناک مانند تروریست‌ها بازجویی می‌کنند مجازند که به هر شیوه‌ای از آنها اعتراف بگیرند؟ یا قوانین و محدودیت‌هایی هم در این باره وجود دارد؟ مایکل اسکرکر در «اخلاق باز جویی» به مسئله بازجویی در کشور آمریکا پرداخته‌ است. اسکرکر این موضوع را در دو فصلِ بازجویی برای اعمال قانون در داخل کشور و بازجویی در شرایط بین‌المللی بررسی کرده‌است. در فصل اول تمرکز او بر حقوق مجرمان داخلی، چگونگی برخورد با آنها و شیوه‌های اقرارگیری از آنها است و بخش دوم بیشتر به بازجویی در عملیات نظامی و اطلاعاتی در عرصه بین‌المللی می‌پردازد و مباحثی نظیر حقوق کنش‌گران غیر حکومتی، مانند چریک‌ها، تروریست‌ها و زندانیان جنگی را مطرح می‌کند.
این اثر رویکردی کاربردی دارد ولی به بحث‌های دانشگاهی کنونی درباره دفاع از خویش، تعهد سیاسی، رضایت سیاسی و حقوق «رزمندگان غیر قانونی دشمن» نیز کمک می‌کند؛ بنابراین، علاوه بر علاقه‌مندان به مباحث حقوقی و سیاسی، برای دانشگاهیان و متخصصان حوزه‌های حقوق، فلسفه، عدالت کیفری و امنیت ملّی نیز مفید و جذاب است.
قسمت هایی از کتاب اخلاق بازجویی
دو تکنیکی که ممکن است به معنای تهدید بازداشتی ها محسوب شود (یعنی پلیس خوب و پلیس بد) و رویکرد پرچم دروغین که در آن بازجو خود را به عنوان یک افسر نظامی خارجی جا می زند، نیازمند کسب مجوز ویژه از یک سرهنگ هستند. کتابچه به بازجوهایی که درباره مجاز بودن برخی کارها تردید دارند، توصیه می کند که با یک وکیل نظامی مشورت کنند. این کتابچه شامل فهرستی از گام هایی نیز هست که اگر سربازی احساس کند که به او دستور غیرقانونی داده اند، باید بردارد. اشاره به جنگ ترور، طالبان، القاعده و تأکید مکرر بر اینکه بازجویان باید با تاثیر احتمالی تفاوت های فرهنگی در ایجاد معناهای متفاوت برای رفتارها و الگوهای کلامی مختلف آشنا باشند، نشان می دهد که این کتابچه در چه شرایطی نوشته شده است.
به قول یکی از بازجویان سابق سازمان سیا، در بازجویی از «لباسی که به قامت همه بیاید» خبری نیست، چون آنچه برای متقاعد کردن یک بازجویی شونده و تشویق او به همکاری ضروری است، و شگردهایی که بازجو فکر می کند می تواند به کار ببندد، از فردی به فرد دیگر متفاوت است.
همان طور که در مقدمه پرسیدیم، آیا مفهوم بازجویی خودش مفهوم عجیبی نیست؟ پیشفرضی که مبنای بازجویی است و بر اساس آن، فردی می تواند مدعی اسرار فرد دیگری باشد، با اخلاق و منطق رایج منافات دارد، و اقدام برای دستیابی به اسرار یک فرد برخلاف خواست او شبیه کارهایی است که در روزگاران گذشته انجام می دادند.