دفترهای زندان (دفتر اول)

دفترهای زندان (دفتر اول)

دفتر اول از دفترهای زندان آنتونیو گرامشی در سال های 1930 – 1929 نوشته شده است. او بلافاصله پس از دستگیری برنامه ای مطالعاتی ریخت و تلاش کرد تا «کتابخانه» ای برای خود دست و پا کند. نامه های گرامشی نشان می دهند که از همان آغاز قصد داشت هدفمند و منسجم مطالعه کند و در اغلب موارد کتاب هایی که درخواست می کرد ارتباط نزدیکی با طرح های مطالعاتی اش داشت.

درست است که هدفش این بود که با مطالعه ی منسجم کارآیی ذهنی اش را حفظ کند، اما با این که احتمالا در آن زمان کاملا آگاه بود که ثمره اش را در دفترهای زندان می بینیم.

او بلافاصله پس از دادگاهی که دادستانش گفته بود «ما باید بیست سال این مغز را از عمل کردن بازداریم»، گام هایی را برای سازگاری با این شرایط برداشت.

در دفتر اول با خطوط کلی چیزی مشابه با نوعی برنامه ی مطالعاتی رو به روییم. این برنامه ی مطالعاتی در آغاز شامل شانزده قلم می شد که حوزه هایی مانند تاریخ روشنفکران، زبان شناسی تطبیقی و فرهنگ مردم پسند را در بر می گرفت.

اما با شروع دفتر اول، موضوعات به سه مبحث تاریخ سده ی نوزدهم ایتالیا و نظریه ی تاریخ و آمریکاگرایی و فوردیسم تقلیل یافت.

شماری از مباحث که بخش هایی از مهمترین صفحات دفترهای زندان را به خود اختصاص داده نظیر فلسفه ی بندتو کروچه، لوریانیسم، نقد روانشناسی پوزیتیویستی بوخارین، فلسفه ی مارکسیستی و سیاست ماکیاولی در دفتر اول غایب است.

علاوه بر این خطوط کلی بسیاری از مطالب دیگری که بعدها به طور مفصل به آن ها می پردازد تا حدودی به صورت پراکنده در این دفتر به آن پرداخته شده است؛ نظیر روشنفکران، ادبیات مردم پسند، آکسیون کاتولیکی، فولکلور، آمریکایی گرایی و فوردیسم، ژورنالیسم و دستور زبان.