شکست هژمونی

شکست هژمونی نوشته ادوارد سعید متفکر فلسطینی‌الاصل مسیحی است. در این کتاب، چهار مقاله از ادوارد سعید درباره‌ی اسلام، انقلاب ایران، و تسخیر سفارت آمریکا در رسانه‌های آمریکایی می‌خوانید.

انقلاب اسلامی ایران از آغاز برای غرب معمایی لاینحل بوده و همچنان نیز همین‌طور است. در جهان غرب، انقلاب اسلامی ایران هم‌زمان حسی آمیخته از تحیر، سردرگمی و هراس ایجاد کرد؛ تحیر از سقوط یکی از قدیمی‌ترین حکومت‌های پادشاهی دنیا که تنها چند سال پیش از آن با برگزاری جشن‌های دوهزاروپانصدساله شکوه و شوکت خود را به رخ جهان کشیده بود، دارای بزرگ‌ترین ارتش منطقه بود، و متحد اصلی ایالات متحده به حساب می‌آمد؛ و هراس و سردرگمی از وقوع انقلابی که یکی از اصلی‌ترین مبانی فکری آن بر پایهٔ استقلال از ابرقدرت‌های بیگانه بنا نهاده شده بود، رهبران آن دلِ خوشی از قدرت‌های غربی، و به ویژه ایالات متحده، نداشتند، و تبعات آن برای جهان غرب بسیار گسترده، اجتناب‌ناپذیر، و البته به‌شدت نگران‌کننده بود. بازنمایی چنین انقلابی در غرب تا حد بسیار زیادی یکنواخت و از منظری واحد بوده است. تصویرها و تحلیل‌های دانشگاهیان، کارشناسان و رسانه‌های غربی، به ویژه رسانه‌های آمریکایی، انقلاب اسلامی را چون پدیده‌ای مخوف و لجام‌گسیخته نمایاندند که صرفاً ریشه در چیزی داشت که افراطیگریِ ذاتاً اسلامی و عطش مسلمانان شیعه برای شهادت می‌نامیدند.

درباره کتاب شکست هژمونی

 ادوارد سعید، در مقام یک روشنفکر مردمی و فعال سیاسی، وقایع انقلاب اسلامی ایران را از ایالات متحده دنبال می‌کرد و چهار مقالهٔ ارائه‌شده در این مجموعه جزئی از صدها مقاله‌ای است که او دربارهٔ خاورمیانه و تأثیر سیاست‌های ایالات متحده بر این بخش از جهان منتشر کرده است.

نخستین مقاله با عنوان «اسلام، شرق‌شناسی و غرب» در سال ۱۹۷۹ در مجلهٔ تایم  منتشر شد. این مقاله عمدتاً به بررسی اسلام و شرق‌شناسی در ایالات متحده می‌پردازد، موضوعی که ادوارد سعید به‌تفصیل در کتاب شرق‌شناسی خود دربارهٔ آن سخن گفته است.

دومین مقاله با عنوان «اسلام از منظر غرب» در آوریل ۱۹۸۰ در مجلهٔ نِیشِن  به چاپ رسید که سعید در آن به واکاوی معنای اسلام در رسانه‌های غربی پرداخت و به‌نوعی اتفاقات معاصر و اخبار مربوط به جهان اسلام را در چارچوب نظریهٔ شرق‌شناسی خود تحلیل کرد.

در دومین مقاله با نام «ایران» که در همان سال، در مجله کلمبیا جرنالیزم منتشر شد، سعید تحلیل جامعی از پوشش خبری آنچه رسانه‌های آمریکایی «بحران ایران» می‌خواندند ارائه کرد و به‌طور مفصل به بررسی پوشش خبری وقایع انقلاب اسلامی ایران و تسخیر سفارت آمریکا پرداخت و درنهایت مقایسه‌ای از نگرش رسانه‌های آمریکایی به وقایع جاری در ایران -که از نظر وی سطحی و کلیشه‌ای بودند- با تحلیل‌های روزنامهٔ فرانسویِ لو موند  -که سعید آن‌ها را جدی‌تر و جامع‌تر یافته بود- ارائه داد.

آخرین مقاله در ژانویهٔ ۱۹۸۰ در مجلهٔ هارپِرز، با عنوان «درون اسلام» انتشار یافت که در آن سعید دیگر بار به بررسی موضوعاتی از قبیل تئوری تقابل اسلام و غرب، رابطهٔ آمریکا با کشورهای مسلمان، استعمارگری نوین آمریکایی، و تسخیر سفارت آمریکا در تهران پرداخت.