کتاب ادبیات «من»

کتاب ادبیات «من»

راهی به فهم خودزندگی نگاری و روایت های شخصی

در دنیای امروز، مسئلۀ خود و نگاه به خویشتن اهمیت خیلی زیادی دارد. این مفهوم اساساً روان‌شناختی است ولی مدت‌هاست که به حوزه‌های دیگر، از جمله ادبیات هم وارد شده.

ژانرهایی مثل خودزندگی‌نامه‌نویسی یا اتوبیوگرافی محصول همین نگاه هستند. سدونی اسمیت و جولیا واتسون در کتاب ادبیات من به همین ژانر خودزندگی‌نامه و گونه‌های دیگری روایت «خود» می‌پردازند.

آن‌ها از تاریخچه، تئوری‌ها و رویکردهای این ژانر شروع می‌کنند و فرم‌ها، سبک‌ها و رسانه‌های گوناگون آن را توضیح می‌دهند. اسمیت و واتسون، پس از معرفی عوامل شکل‌گیری سوژه‌ای که خودش را روایت می‌کند (خاطره، تجربه، هویت، فضا، بدن‌مندی و عاملیت) تأثیر این عوامل بر اثر خودزندگی‌نامه‌ای را شرح می‌دهند و مخاطب را با پیچیدگی‌های بازنمایی زندگی شخصی از لحظه‌ی شکل‌گیری خاطره و ثبت تجربۀ فرد تا زمان عرضه و نقد آثار خودزندگی‌نامه‌ای آشنا می‌کنند.

کتاب “ادبیات من” مخاطب را با چگونگی شکل‌گیری آثار خودزندگی‌نامه‌ای و مسائل تأثیرگذار بر شکل نهایی اثر آشنا می‌کند؛ مسائلی که در خوانش و نقد چنین آثاری باید مورد توجه قرار گیرند، از جمله تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان روایت‌های خودزندگی‌نامه‌ای، صدا، ارتباط‌محوری، مخاطب، سبک‌های مختلف پژوهش خود، الگوهای پردازش پی‌‌رنگ، رسانه‌‌های روایت خود و عوامل پیرامتنی مثل ناشر، نحوۀ تبلیغ، پخش و توزیع، طرح جلد کتاب و بسیاری عوامل دیگر.

سدونی اسمیت و جولیا واتسون دربارۀ انواع مهم سوژه‌های روایت‌کنندۀ خود (سوژۀ سکولار، انسان‌گرا، معنویت‌گرا،‌ مهاجر، دگراندیش، بورژوا و مدرن) صحبت می‌کنند و از اهمیت و ضرورت دگرگونی ژانرهای تثبیت‌شده، خلق ژانرهای جدید و استفاده از رسانه‌های متفاوت برای بازنمایی سوژه‌های جدید می‌گویند.

در کتاب ادبیات من علاوه بر ژانرهای آشنایی مثل خاطره‌پردازی و روایت شخصی، دربارۀ ژانرهای جدید روایت خود و درخشان‌ترین نمونه‌هایشان هم می‌خوانید؛ ژانرهایی مثل خوراک‌نگاری، روایت‌ سوگ، روایت اعتیاد، روایت کوچ اجباری، روایت تبعید و مهاجرت، روایت‌ حقوق بشری، روایت سن‌آگاهی، روایت جنسیت‌محور، روایت‌ اختلال روانی، خودقوم‌نگاری، خودبوم‌نگاری، روایت‌های چهره‌های ورزشی، نظامی و هنری، و روایت افراد دارای معلولیت.

پژوهشگران و علاقه‌مندان به حوزه‌های علوم انسانی، علوم اجتماعی، هنر، مطالعات فرهنگی، مطالعات رسانه، تاریخ، ادبیات و نقد، و همچنین همۀ علاقه‌مندان به نوشتن و خواندن روایت‌های مستند اول‌شخص می‌توانند از مطالب این کتاب بهره ببرند. بسیاری از منتقدین این کتاب را به خاطر رویکرد تازه‌اش یکی از نواندیشانه‌ترین و جامع‌ترین آثار این حوزه می‌دانند.