کتاب از شاهنامه تا رمان

کتاب از شاهنامه تا رمان

فراخوانی شخصیت های شاهنامه به رمان فارسی به مثابه ی کنش اجتماعی محدوده ی زمانی 1390 – 1370

ادبیات هر جامعه را می توان آینه ی تمام نمای آن دانست؛ آینه ای که چون در آن بنگریم، رویدادها، ایدئولوژی ها، ارزش ها و ضد ارزش های مختلف می بینیم.

ادبیات همواره برای آفرینندگانش عناصر و امکانات بی شماری فراهم می کند تا از این طریق بتوانند از جامعه و دغدغه های اجتماعی شان سخن بگویند.

این کتاب با رویکرد جامعه شناسی سیاسی، در پی آن است تا به بررسی یکی دیگر از دلایل وجود شخصیت های شاهنامه در رمان، یعنی پیوند میان بافت سیاسی اجتماعی  روزگار تولید رمان های مورد مطالعه با نوع و چگونگی فراخوانی این شخصیت ها بپردازد و موضع موافق یا مخالف هر نویسنده را نسبت به گفتمان های موجود در بافت فرامتن نشان دهد؛ زیرا ممکن است بررسی های دهه های پیشین و همچنین پرداختن به موضوعاتی چون مدرنیسم و پست مدرنیسم و فمنیسم از جمله پاسخ های چگونگی و چرایی حضور این شخصیت ها در رمان باشند اما تنها پاسخ نیستند و واکاوی شرایط سیاسی اجتماعی جامعه ی سال های نگارش اثر را نیز یکی دیگر از این پاسخ ها می توان دانست؛ به این دلیل که آفرینندگان آثار ادبی از بطن همان جامعه می آیند، در آن پرورش می یابند و در همان شرایط آثار خود را خلق می کنند.

بنابراین نمی توان بافت فرامتن آنها را نادیده گرفت و حضور این عناصر را در رمان، صرفا به گرایش های سبکی یا رویدادهای پیش یا پس از انقلاب فروکاست.

بسامد بالای رمان هایی که در آنها شخصیت های شاهنامه آمده است، همچنین، دشواری تشخیص همه ی بن مایه های اسطوره ای موجود در رمان های این دو دهه سبب شد تا در کتاب حاضر بر رمان هایی تاکید شود که شخصیت های شاهنامه به آنها فراخوانده می شوند.

از آنجایی که محدوده ی زمان پژوهش حاضر، دو دهه ی هفتاد و هشتاد شمسی است، بنابراین محدوده های زمانی نگارش یا چاپ رمان های مورد مطالعه از سال های ابتدایی وقوع انقلاب و سال های پس از آن تجاوز نمی کند.

پژوهش حاضر دارای چهار فصل است: فصل اول کلیات و مفاهیم، فصل دوم بافت سیاسی اجتماعی فرامتن، فصل سوم فراخوانی شخصیت های حماسی / اسطوره ای در جهت تضعیف گفتمان های سنت گرا و تجددگرا و فصل چهارم فراخوانی شخصیت های حماسی / اسطوره ای در جهت تقویت گفتمان های سنت گرا و تجددگرا.