کتاب تحلیل ذهن

کتاب تحلیل ذهن

“تحلیل ذهن” نوشته ی برتراند راسل فیلسوف بریتانیایی است که نخستین بار در سال 1921 منتشر شد.

تحلیل ذهن راسل مفهومی جدید از ذهن به دست می دهد، او با بهره گیری از آثار روانشناسانی چون ویلیام جیمز به تحلیل و بررسی موضوعاتی چون باور، خواسته، عادت، حافظه، معنا و قانون علیت پرداخته است.

برتراند راسل در مورد کتاب می گوید:

«این کتاب حاصل مساعی مبذوله برای تلفیق دو تمایل مختلف است: یکی در روانشناسی و دیگری در علم فیزیک یا حکمت طبیعی که من نسبت به آنها علی رغم تنافی ظاهری نظر موافق دارم.

از یک طرف بسیاری از روانشناسان مخصوصا پیروان مکتب «رفتار ظاهر» به اتخاذ موضعی گراییده اند که اگر از لحاظ فلسفی اصالت مادی نباشد از حیث روش و طریقه تحقیق مادی است.

آنها روانشناسی را بیش از پیش متکی بر علم ابدان و وظایف الاعضا و مشاهده و ترصید خارجی می نمایند و ماده را امری صلب تر از ذهن و غیر مشکوک تر از آن قلمداد می کنند.

در همان حال علمای طبیعی علی الخصوص «آین شتاین» و سایر کسانی که به بیان نظریه نسبت می پردازند «مادیت» ماده را روز به روز کمتر جلوه می دهند.

عالمی که آنها بدان معتقدند عبارت است از «حادثات» یا «وقایعی» که ماده را باید از آنها به انتزاع و ترکیب عقلی اعتبار کرد. هر کس مثلا کتاب پروفسور ادینگتن موسوم به «مکان و زمان و جاذبه» (چاپ کمبریج سال 1920) را بخواند متوجه می شود که اصالت ماده به سبک قدیم امید هیچگونه پشتیبانی را از جانب علم فیزیک جدید ندارد.

به نظر من ارزش باقی و واقعی نحوه ی تفکر مکتب «رفتاری» در این است که مقام فیزیک را به عنوان علم اصلی و اساسی در حال حاضر تصدیق می کند اما اگر خود علم فیزیک وجود «ماده» را مورد فرض و تصدیق قرار ندهد این نحوه ی تفکر را دیگر «مادی» نمی توان دانست.

نظری که به عقیده ی من مجامع تمایل مادی روانشناسی و تمایل «ضد مادی» فیزیک است همان است که از جانب ویلیام جیمز و «اصالت واقعیان جدید» آمریکایی اختیار شده و بنا به رای آنها «مایه ی اصلی» عالم وجود نه ذهنی است نه مادی بلکه «جوهری برزخی» است که هر دو از آن ساخته شده اند.

در این کتاب من سعی کرده ام که این نظریه را در مورد اموری که روانشناسی بدان اشتغال دارد قدری به تفصیل بیان دارم.»