کتاب دفترهای زندان (دفتر دوم)

کتاب دفترهای زندان (دفتر دوم)

دفتر دوم از دفترهای زندان آنتونیو گرامشی در سال های 1933 – 1929 نوشته شده است. گرامشی پس از آنکه صفحات دفتر اول را به پایان رساند، هم زمان روی سه دفتر جدید کار کرد. دفتر جدیدی را شروع می کرد پیش از آنکه صفحه های دفتر قبلی پر شده باشد.

برخی دفترها در مدت کوتاهی به پایان رسیدند در حالی که برخی شامل یادداشت هایی اند که در یک فراخنای زمانی دو ساله یا بیشتر نوشته شده اند، نظیر دفتر دوم که چهار سال به درازا کشید.

بنابراین تنظیم و بازنویسی یادداشت های گرامشی فقط بر مبنای زمان تالیفشان عملا ناممکن است.

با این همه نباید روابط زمانمند میان یادداشت ها و دفترها را نادیده گرفت زیرا محصول و نتیجه ی فرایند پیچیده ای از تامل و شرح و بسط در یک دوره ی زمانی است.

بینش های گرامشی نتیجه ی یک استدلال خطی با نقاط شروع، میانی و پایانی نیست که قابل تشخیص باشند. دفترهای زندان از بسیاری لحاظ به هزارتویی شبیه است.

طرح کلی در ذهن گرامشی بی گمان پیچیده بود، ثباتی نداشت و مرزهایش به ویژه در مراحل اولیه نظیر دفتر دوم پیوسته جا به جا می شد.

هنگامی که دفتر دوم را «متفرقه» نامید و آن را با انبوه یادداشت هایی که هنگام خواندن نشریات و مجلات برمی داشت پر می کرد.

در دفترهای دیگر یادداشت هایی می نوشت که دورادور ارتباطی با بخشی از مباحث داشت. به این ترتیب ما در دفتر دوم با موضوعاتی مانند تاریخ ریزورجیمنتو، انقلاب فرانسه، تاریخ زندگی در شهرستان های ایتالیا، سیاست مستعمراتی و ناسیونالیسم، مسئله ی سیاست جدید عربی و تحولات صنایع و اقتصاد شهری و روستایی و کتاب شناسی های گوناگونی رو به رو می شویم که حکم منابع تدارکاتی گرامشی برای دفترهای آینده را دارند.