کتاب راهنمای زبان های ایرانی (جلد دوم: زبان های ایرانی نو)

کتاب راهنمای زبان های ایرانی (جلد دوم: زبان های ایرانی نو)

گزید ای از کتاب:
زبان های ایرانی نو در ایران و افغانستان متمرکزند. نمایندگانی از این زبان ها را در عراق، سوریه، ترکیه، اتحاد شوروی(قفقاز، آسیای مزکزی، پامیر)، ترکستان چین، شبه قاره ی هند و در کرانه های عرب نشین خلیج فارس هم می توان یافت. بدین ترتیب زبان های ایرانی نو، از نظر جغرافیایی ناحیه ای تقریبا به همان اندازه ی گستره ی زبان های هند و آریایی را در بر می گیرند، هر چند از نظر شمار گویشوران مشابهتی در میان نیست و زبان های ایرانی نو تقریبا 55 میلیون گویشور دارند (فارسی در ایران سی میلیون نفر، در افغانستان پنج میلیون نفر و در تاجیکستان دو میلیون نفر، کردی پنج میلیون نفر، بلوچی یک میلیون نفر، پشتو ده میلیون نفر، آسی نیم میلیون نفر به علاوه ی بقیه ی زبان ها و گویش ها).
به لحاظ تاریخی، ایرانی نو، مانند هر اصطلاحی که برای تعریف یک دوره ی زبانی به کار می رود، از منظر جامعه شناسی زبان با تاکید بر زبان یا زبان های غالب تعیین می شود. در مورد ایرانی نو، فروپاشی شاهنشاهی ساسانی در سده ی هفتم میلادی و سده های بعدی اسلامی شدن نواحی ایرانی زبان، زمینه ی پیدایی فارسی نو را به عنوان زبان جدید غالب از لحاظ فرهنگی، از میان مجموعه ی پیچیده ای از چند زبان فراهم آورد.