کتاب فرهنگ علوم انسانی (انگلیسی – فارسی)

کتاب فرهنگ علوم انسانی (انگلیسی – فارسی)

با بازبینی سراسری و افزودن 1900 درآیند تازه

آنچه به نام ویراست سوم فرهنگ علوم انسانی منتشر می شود دنباله ی پروژه ای است که حدود چهل سال پیش آغاز کردم و نخستین دست آورد آن با نام واژگان فلسفه و علوم اجتماعی از سوی نهادی به نام پژوهشگاه علوم انسانی در سال 1355 منتشر شد.

آن گام نخستین گردآوری واژه هایی بود که مترجمان در ترجمه ی متن های قلمرو فلسفه و علوم اجتماعی، از انگلیسی و فرانسه، در برابرنامه ی پایان کتاب ها یا در پای صفحه ها در برابر واژه های اصلی نهاده بودند.

اما این پروژه در گام پسین به یک کار پژوهشی دور و دراز کشید که تا به امروز ادامه داشته است. یعنی بازاندیشی آن گردآورده ها و ارزیابی چند و چون آن ها و از آنجا چاره اندیشی برای نارسایی ها و کم و کاستی های زبان فارسی برای پاسخگوی به نیازهای زبانی ما در قلمرو علوم انسانی مدرن.

از این رو این واژه نامه یک فرهنگ دو زبانه به معنای آشنای آن نیست که کار آن گردآوری مایه های فرادست زبان و نهادن آن ها در برابر واژه ها در زبان دیگر باشد.

بلکه چنان که در «درآمد» ویراست یکم گفته ام رهیافتی است سنجشگرانه از دیدگاهی تاریخی به زبان نوشتاری فارسی در میدان درگیری با زبان پیشاهنگ مدرنیت در روزگار ما؛ یعنی انگلیسی، در قلمرو علوم انسانی.

این واژه نامه برای علوم انسانی در زبان فارسی تالیف شده و اگر در سر آغاز آن بازگفتن کلیاتی را درباره ی چند و چون زبان علمی ضروری می بینیم از آن روست که باب بحث درباره ی زبان علمی و نسبت آن با زبان همگانی، از سویی و زبان ادبی یا زبان ادبیات، از سوی دیگر، هنوز در میان ما چنان که باید گشوده نشده و در نتیجه به گمان من اصل این جستار تاکنون به درستی طرح نشده است.