کتاب نظریه های ایدئولوژی: قدرت های بیگانگی و انقیاد

کتاب نظریه های ایدئولوژی: قدرت های بیگانگی و انقیاد

کتاب حاضر بررسی نظریه‌ی ایدئولوژی در مقابل سایر بدیل‌ها برای فهم ایدئولوژی است. وظیفه‌ی نظریه‌ی ایدئولوژی گسترش ابزارهای تحلیلی‌ای است که امکان فهم وارونگی‌ها، جابه‌جایی‌ها و برساخت‌های خصمانه‌ی ایدئولوژیک را فراهم می‌کند.

اصطلاح نظریه‌ی ایدئولوژی در دهه‌ی 1970 برای بازسازی پژوهش مارکسیستی ضرب شد. نظریه‌ی ایدئولوژی از سه رویکرد مهم متمایز است:
1. تقلیل ایدئولوژی‌ها به پدیدارهای ثانویه‌ی اقتصاد گرایشی که اغلب آن را « اکونومیسم» یا « تقلیل‌گرایی طبقاتی» می‌نامند.
2. نقد ایدئولوژی سنتی که امر ایدئولوژیک را آگاهی« کاذب» یا «باژگونه» تلقی می‌کرد که باید از نظرگاه « آگاهی درست» نقد می‌شد.
3. «نظریات مشروعیت» که به تأسی از ماکس وبر و نیکلاس لومان مسئله‌ی ادغام ایدئولوژیک را به شکلی « اجتماعی فناورانه» از منظر سلطه و خود‌توجیه‌گری آن مطرح می‌کردند…

نظریه ی ایدئولوژی لحظه ای می آغازد که تکوین اجتماعی، ضرورت کارکردی و اثرگذاری ایدئولوژی موضوع تامل قرار می گیرد. علاوه بر این مسئله بر سر «کاذب بودن» انگاره ی شدیدا تعمیم بخش و بالقوه تمامیت سازی است که به کتمان ترکیب متناقض ایدئولوژی ها تمایل دارد.

این «انگاره» روشنفکران را به متلاشی کردن جهان بینی های مخالف یا رقیب بدون عطف توجهی دقیق به عناصر واقع گرایانه درون ایدئولوژی ها و عقل سلیم و کار روی آن ها ترغیب می کند…

هدف نقد ایدئولوژی مجهز به نظریه ی ایدئولوژی همانا رمزگشایی از عناصر و کارکردهای «امر مشترک» در امر ایدئولوژیک و رهاسازی و بازیابی شان است.